مطالب این بخش خلاصه ای از کتب جامعه شناسی روستایی دکتر کلانتری و جامعه شناسی روستایی دکتر طالب و دکتر عنبری می باشد.

مالكيت ارضي در تمام كشورها از پيچيدگي خاصي برخوردار است اما در ايران اين پيچيدگي بيش از اندازه مي باشد.

وجود سه نوع نظام شهري، روستايي و عشايري از ويژگيهاي مهم جامعه ايران محسوب مي شود. و همزيستي اين سه نظام ايران را از كشورهاي اروپايي متمايز مي كند. شهر نشيني در اروپا حاصل نظام صنعت است در حاليكه در ايران با با تاريخ آن پيوستگي داشته و شهر محل اصلي داد و ستد محسوب مي شده است. مهمترين ويژگي اين سه نظام جدال بين نظام شهري و عشايري براي حاكميت بر روستا و كشاورزي بوده است. جامعه روستايي ايران در شكل گيري يا سقوط نظام هاي سياسي، نقش تعيين كننده اي نداشته زيار نظام فئودالي در ايران شكل نگرفت.

دو دليل عمده براي عدم شكل گيري نظام فئودالي فراگير در ايران مي توان اقامه كرد. دليل اول : وجود قوانين ارث در اسلام باعث مي گرديد تا پس از مرگ فئودال زمين هاي كشاورزي متعلق به او بين فرزندان آن تقسيم گردد و از تمركز آن در دست يك نفر خارج شود. دليل دوم اينكه نابساماني و بي ثباتي سياسي در كشور باعث مي شد تا با تغيير هر رژيم، تغيير در قدرت فئودال ها نيز ايجاد گردد و تقسيم زمين بين آنها دستخوش تحول شود.

به نام خداوند دانایی ها

الگوهای مالکیت زمین در ایران پیش از اصلاحات دهه ی 40

* بر گرفته از کتاب " جامعه شناسی توسعه و توسعه نیافتگی روستایی در ایران " نوشته ی دکتر مصطفی ازکیا

جامعه شناسی روستایی ( ۲ )

مطالعات جامعه شناسي :

1. يك جامعه شناس روستايي كه در فعاليت گروه تحت مشاهده اش شركت مي كند ، يك بررسي توام با مشاهده مشاركتي انجام مي دهد .
2. در گذشته ، روش منوگرافي يا تك نگاري در جامعه شناسي روستايي اهميت بيشتري داشته است .
3. در بررسي وضعيت موجود در جوامع روستايي ، اطلاعات ثانويه به راحتي قابل استفاده هستند ولي دقت لازم را ندارند . 
4. FSR يك رهيافت پژوهش نظام زراعي است كه در آن يك گروه از كارشناسان بين رشته اي ؛ شامل : كشاورزي ، علوم اجتماعي و اقتصادي ، تلاش مي كنند تا اثرات فناوري هاي جديد در نظام زراعي موجود را بررسي و با همكاري يكديگر در جهت توسعه يا سازگار نمودن اين فناوري ها تلاش كنند .
5. پژوهشگران ، براي انجام مطالعات مورفولوژيك جوامع انساني ، عمدتا از رشته جغرافياي انساني ياري مي گيرند . 

توسعه روستايي :

1. توسعه روستايي ( تعريف ) : توانمند سازي روستاييان فقير در تصميم گيري پيرامون سرنوشت خويش .
2. بانك جهاني ، " توسعه روستايي " را اينگونه تعريف مي كند :  توسعه روستايي ، راهبردي است كه براي بهبود زندگي اقتصادي و اجتماعي گروه هاي خاصي از مردم ( روستاييان فقير ) طراحي شده است .
3. در دهه 1990 تعريف متداول پيرامون توسعه روستايي عبارت است از : توسعه روستايي به معني توانمند سازي روستاييان فقير براي تصميم گيري و مشاركت در كليه ابعاد زندگي خود مي باشد .
4. توسعه خطي ، نوعي الگوي توسعه است كه بر اساس اقتباس از الگوي توسعه غربي ممكن و ميسر مي شود .  
5. طرح توسعه اجتماعات روستايي كه در سال هاي دهه 1950 ميلادي شكل گرفت ، مخالف انقلاب و راديكاليزم  ، و مروج اصلاحات بود .
6. برنامه توسعه يكپارچه روستايي IRDP در اواسط دهه 1970 بر " توسعه متعادلا و موزون روستايي " تاكيد مي كرد .
7. نتيجه نهايي نظريه " تصور خير محدود The idea of limited good  " كه مانع از توسعه روستايي مي شود ، " جلوگيري از ايجاد و تداوم نهضت هاي تعاوني در ميان مردم روستايي جهان سوم " است .
8. " توزيع مجدد دارايي و درآمد ، و افزايش توليد و تغيير اجتماعي " ؛ ويژگي هاي راهبرد توسعه روستايي اصلاح گرايانه به شمار مي روند .
9. " انقلاب سبز "‌،  ديدگاهي از توسعه روستايي است كه به " جانشيني دگرگوني تكنيكي به جاي دگرگوني سياسي " تاكيد مي كند .
10. انقلاب هاي " سرخ و سفيد " مويد تحول در تركيب و مالكيت اراضي در جوامع روستايي هستند .
11. درآمد ملي به عنوان شاخص رشد اقتصادي به كار مي رود .
12. فقر به مثابه محروميت نسبي ( تعريف ) : درك اجتماعي نيازهاي مهم و مصوب اجتماعي ، ارزش هاي متداول سبك هاي زندگي و اين كه چگونه اين صور لازمه حيات در طي زمان دگرگون مي شود .
13. شاخص هاي كليدي توسعه انساني در جامعه روستايي ، عبارتند از : طول عمر ، سطح دانش ، سطح معاش آبرومند .
14. در جوامع روستايي ، هر اندازه كشاورزي بيشتر نغيير كند و با تحولات جديد سازگارتر شود ، تغيير در بخش غير زراعي شديد تر خواهد بود .
15. در حال حاضر ، در عرصه بين المللي ، توليد و توزيع مواد غذايي به صورت " اقتصادي – سياسي " در آمده است .  

جامعه شناسي روستايي ( ۱ )

نكات مهم در آزمون هاي كارشناسي ارشد

كليات

1. جامعه شناسي روستايي نخستين بار در كشور آمريكا به عنوان يك شاخه جديد معرفي گرديد .
2. رشته ي جامعه شناسي روستايي در ايران ، به رشته ي جغرافيا نزديك تر بوده و حتي در برخي حوزه ها از آن الهام گرفته است .
3. ابن خلدون ، جامعه ها را بر حسب شيوه ي معيشت به دو گونه " باديه نشيني" و" شهر نشيني " معرفي كرده است .
4. تعريف نهادهاي اجتماعي : سازوكاري هاي تشكل يافته ، يا راه هاي مشخص جامعه براي برآورده ساختن نيازهاي خود ، كه آن چنان موجوديت خود را حفظ كرده اند كه در ساختار جامعه جا افتاده اند .
5. عوامل محدود كننده تحرك اجتماعي : تفاوت هاي اجتماعي و تفاوت هاي ن‍ژادي ، اعتقادي و مذهبي مربوط به پايگاه اجتماعي .
6. " كمون هاي چين " به عنوان واحدهاي چند منظوره ، مسايل كشاورزي ، صنعتي ، تجاري ، فرهنگي و نظامي را حل و فصل مي كردند .
7. "خانه "، در يك جامعه روستايي ، مركز فعاليت هاي اقتصادي ، تربيتي ، اجتماعي ، تفريحي و مذهبي است .
8. "عوامل يا نيروهاي موثر در يكپارچگي يا انسجام گروه " عبارتند از :‌ تجانس گروه ، اندازه گروه ، تحرك اجتماعي و تاثير ارتباطات .
9. اين عبارت كه " ‌رفتار دهقانان خرده پا شبيه ملخ است تا مورچه " ،  اشاره به اين عنصر خرده فرهنگ روستايي دارد كه " دهقانان توانايي چشم پوشي از منافع آني به خاطر منافع آتي را ندارند " .
10. در جامعه روستايي ، چنانچه سازمان توليد كشاورزي و خانواده كشاورز در هم ادغام شده باشد ، پديده " اختلاط نقش ها"‌ ديده مي شود .
11. " اختلاط نقش ها " در جوامع روستايي به معناي " ادغام بنگاه زراعي و خانواده كشاورز " مي باشد . 
12.  تقارن نقش ها و تداخل وظايف ، در روستاهاي سنتي ، محسوس است .
13. عدد جمعيت ، شغل كشاورزي ، داشتن دهياري و .. از جمله  ملاك هاي تفكيك روستا از شهر  مي باشند ، اما امكانات  و خدمات اداري ، ملاك تفكيك روستا از شهر به شمار نمي رود .   
14. در ارائه تعريفي براي ده ، ملاك " توان خودكفايي " در مقايسه با ملاك هايي نظير عرف ، كاركرد اقتصادي و عدد جمعيت ، از اهميت و اولويت بيشتري برخوردار است .
15. فرمول محاسبه رشد جمعيت روستايي P2 :   مهاجرت خالص + افزايش طبيعي + P1 = P2
16. تعريف شيوه توليد از لحاظ كاربردي : مجموعه اي از قواعد حقوقي بهره برداري از منابع و ابزار توليد در سطحي از مقياس و تكنولوژي ، همراه با مناسبات اجتماعي توليد به منظور توليد و عرضه محصول .
17. در " خانواده ستاكي"  ، اعضا نقش هاي غيرقابل جايگزيني ايفا مي كنند ؛  ارث غير قابل تقسيم است ؛  با مرگ پدر و مادر ، خانواده از هم گسيخته نمي شود ؛ و غالبا فرزند ارشد جانشين پدر مي شود .  
18. آمادگي ذهني براي انجام كاري كه بر اثر تجربه حاصل شده باشد ، " وجهه نظر"‌ Attitude گفته مي شود .
19. دهقان وابسته به زمين يعني " نظام سرواژ " مربوط به نظام فئودالي غرب است .
20. لوپله ، جامعه شناس فرانسوي ، خانواده ستاكي را در جنوب غربي فرانسه ، معرفي كرد .
21. در جوامع سنتي و كشاورزي ، " نظام كاست " گسترش بيشتري دارد .

نکته : این مطلب تا یک هفته در صفحه ی نخست وبلاگ خواهد بود .

به نام خداوند دانایی ها

به داوطلبان آزمون کارشناسی ارشد توسعه ی روستایی پیشنهاد می شود مطالب این بخش را مطالعه فرمایند .

منبع : جامعه شناسی توسعه و توسعه نیافتگی روستایی در ایران - دکتر مصطفی ازکیا

**فصل سوم : وجوه مشترک کشورهای در حال توسعه**

1-    پايين بودن سطح زندگي .

2-    بيکاري و کم کاري و پايين بودن ميزان بهره وري .

3-    وابستگي زياد به توليدات کشاورزي و مواد اوليه ي صادراتي .

4-    وابستگي اقتصادي و آسيب پذيري در روابط بين المللي .

5-    مشخصه هاي اجتماعي ( نابرابري اجتماعي ، ضعف طبقه ي متوسط ، بيسوادي ، نارسايي بهداشتي ، مسايل بهداشتي و درماني ) .

6-    مشخصه هاي سياسي .

به نام خداوند دانایی ها

به داوطلبان آزمون کارشناسی ارشد توسعه ی روستایی پیشنهاد می شود مطالب این بخش را مطالعه فرمایند .

منبع : جامعه شناسی توسعه و توسعه نیافتگی روستایی در ایران - دکتر مصطفی ازکیا

** فصل دوم : شاخص هاي توسعه و مشکلات سنجش آن  **

لطفا برای بهبود کیفی مطالب ارائه شده ، در قسمت نظرات ما را از نظرات و پیشنهادات خود مطلع فرمایید .

به نام خداوند دانایی ها

به داوطلبان آزمون کارشناسی ارشد توسعه ی روستایی پیشنهاد می شود مطالب این بخش را مطالعه فرمایند .

منبع : جامعه شناسی توسعه و توسعه نیافتگی روستایی در ایران - دکتر مصطفی ازکیا

**فصل اول : تعریف توسعه**

لطفا برای بهبود کیفی مطالب ارائه شده ، در قسمت نظرات ما را از نظرات و پیشنهادات خود مطلع فرمایید .